Nếu Mù Cang Chải có một tấm ảnh căn cước thì đó là đồi Mâm Xôi: một quả đồi tròn, ruộng bậc thang vòng quanh từng tầng như mâm xôi ngày lễ. Ở La Pán Tẩn có hai đồi mang tên ấy: Mâm Xôi lớn ngay gần quốc lộ, đông khách nhất tuyến vào mùa lúa chín, và Mâm Xôi bé nằm cao hơn, ít người tới. Trên bản đồ check-in của Mebayluon, đó là điểm số 11 và số 13.
Hai đồi Mâm Xôi ở đâu
Cả hai đều ở La Pán Tẩn, nay thuộc xã Púng Luông. Ruộng bậc thang ở ba xã La Pán Tẩn, Chế Cu Nha và Dế Xu Phình, với gần 500 ha tập trung như những mâm xôi, được xếp hạng danh thắng quốc gia từ năm 2007 và về sau nâng lên di tích quốc gia đặc biệt. Những thửa ruộng này do người Mông khai phá qua nhiều thế hệ và vẫn canh tác mỗi năm một vụ.
Mâm Xôi lớn ở quanh độ cao 1.200 m, lối rẽ ở Km 36,1 trên quốc lộ 32. Mâm Xôi bé ở sườn núi phía đông bắc, quanh độ cao 1.390 m, tức cao hơn gần 200 m; đường lên rời quốc lộ ở Km 35,4, trước lối rẽ Mâm Xôi lớn khoảng 700 m nếu đi từ Ngã Ba Kim. Tính đường chim bay hai đồi cách nhau chưa đầy 2 km, nhưng đường xe thì vòng xa hơn nhiều.
Đồi Mâm Xôi lớn
Từ Ngã Ba Kim đi về phía thị trấn chưa đầy 6 km là tới lối rẽ, ở Km 36,1. Từ quốc lộ vào tới điểm ngắm còn khoảng 800 m đường nhánh, đoạn cuối dốc. Mùa cao điểm, xe thường phải gửi ở dưới; bạn đi bộ lên hoặc thuê xe ôm của người Mông chờ sẵn ở lối vào. Tính từ thị trấn Mù Cang Chải, quãng đường khoảng 11–12 km theo quốc lộ.
Các bài hướng dẫn ghi quãng đi bộ không giống nhau, từ hơn 1 km tới 2 km, tuỳ bạn gửi xe ở đâu và lên tới tầng nào của đồi. Cứ tính dư thời gian: riêng điểm này nên dành ít nhất một tiếng rưỡi.
Đứng đâu để chụp Mâm Xôi lớn
Điều người đi lần đầu hay bất ngờ: đứng trên chính đồi Mâm Xôi thì không thấy hình mâm xôi. Muốn thấy trọn những vòng ruộng đồng tâm, phải đứng ở sườn đồi đối diện và nhìn sang. VnExpress cũng khuyên đứng xa mới thu được cả quả đồi. Còn đi vào giữa các tầng ruộng thì hợp chụp cận: bờ ruộng uốn, chòi canh lúa, người gặt.
Quanh điểm ngắm có dịch vụ cho thuê trang phục, gùi lúa để chụp ảnh. Nếu chụp người bản đang làm đồng, hãy hỏi trước.
Đồi Mâm Xôi bé
Mâm Xôi bé là cái tên dân đi phượt đặt cho một quả đồi ruộng bậc thang nhỏ, hình dáng giống Mâm Xôi lớn nhưng nằm cao hơn và vắng hơn hẳn. Đồi không có biển chỉ dẫn chính thức và chưa có trong dữ liệu OpenStreetMap; vị trí trên bản đồ check-in là vị trí Mebayluon đã xác nhận. Chỗ đứng ngắm cách con đường gần nhất hơn 400 m, nên đoạn cuối phải đi bộ hoặc nhờ người bản dẫn.
Theo bản đồ, đường nhánh rời quốc lộ 32 ở Km 35,4, tức trước lối rẽ Mâm Xôi lớn khoảng 700 m nếu đi từ Ngã Ba Kim, rồi leo khoảng 5,8 km. Nhánh này có đoạn đường đất và đường mòn; đường đất dốc gặp mưa rất trơn.
Tính cả quãng quốc lộ, Mâm Xôi bé ở Km 41,2 trên bản đồ check-in, tức khoảng 41 km từ cổng Le Champ ở Tú Lệ và khoảng 36 km từ Clubhouse Mebayluon ở bản Lìm Thái. Cứ tính chừng 70 phút lái xe khi đường khô, chưa kể đoạn đi bộ cuối và thời gian dừng hỏi đường.
Vì vậy lời khuyên thực tế nhất: đừng tự lái lên nếu bạn không quen đường đất dốc. Thuê xe ôm của người bản ở khu vực chân đồi Mâm Xôi, họ biết lối và biết hôm đó đường có đi được không. Đoạn đi bộ cuối không dài: cung đi bộ lên điểm ngắm được ghi lại khoảng 1,3 km cả đi lẫn về, lên xuống chừng 80 m. Xe ôm của người bản từ khu chân đồi Mâm Xôi lên Mâm Xôi bé, theo một bài hướng dẫn năm 2022, khoảng 200.000 đồng hai chiều; giá đổi theo mùa nên hãy thoả thuận trước.
Cảnh ở Mâm Xôi bé rộng hơn ở Mâm Xôi lớn: ruộng bậc thang xếp lớp trên nền rừng, phía dưới là thung lũng. Vì ít người biết, bạn dễ có một khung hình không bóng khách. Có người so khung cảnh ở đây với Sống Lưng Khủng Long, một điểm vắng khác cách đó không xa.
Mùa nước đổ, cả vùng ruộng quanh hai đồi Mâm Xôi chuyển sang những tầng gương nước. Ruộng trên cao như Mâm Xôi bé thường vào vụ muộn hơn dưới thấp một chút, nên cuối tháng 6 vẫn còn ruộng nước để ngắm.
Mùa nước đổ và mùa lúa chín
Mùa nước đổ rơi vào khoảng tháng 5–6. Người Mông đắp bờ, dẫn nước từ khe suối vào ruộng để cày ải, gieo mạ rồi cấy; mỗi tầng ruộng thành một tấm gương, đổi màu theo giờ trong ngày. Mùa này không rực rỡ như mùa vàng mà trầm và hoang sơ hơn, lại vắng khách.
Mùa lúa chín khoảng giữa tháng 9 đến đầu tháng 10. Ruộng trên cao thường chín muộn hơn dưới thấp, nên Mâm Xôi bé có năm vàng sau Mâm Xôi lớn ít ngày. Trong ngày, nắng sớm và nắng chiều đều cho ảnh đẹp; người săn ảnh thường có mặt từ trước 5 giờ sáng hoặc sau 4 rưỡi chiều. Nắng chiều ở thung lũng này tắt nhanh, nên lên sớm hơn dự tính nửa tiếng.
Lưu ý thực tế
- Mâm Xôi lớn có thu vé tham quan; các nguồn ghi mức vé khác nhau (đổi theo năm), nên chúng tôi không ghi con số. Ở Mâm Xôi bé chưa thấy nguồn nào ghi có thu vé; nếu có người thu, hãy hỏi rõ.
- Cuối tuần mùa vàng Mâm Xôi lớn rất đông. Muốn vắng, đi ngày thường hoặc lên thật sớm.
- Đường lên Mâm Xôi bé có đoạn đất dốc: không đi khi đang mưa hoặc vừa mưa, không đi lúc gần tối, nên đi cùng người bản hoặc xe ôm địa phương và thoả thuận giá hai chiều trước.
- Đi trên bờ ruộng, không giẫm vào lúa. Đây là ruộng người ta đang trồng để ăn.
- Mang theo nước uống; báo cho người ở lại biết bạn đi đâu, bao giờ về.
Ghép với một chuyến bay dù lượn
Từ bãi cất cánh dù lượn đèo Khau Phạ tới lối rẽ Mâm Xôi là 21 km. Một ngày đẹp có thể xếp thế này: sáng bay trên thung lũng Cao Phạ, trưa vượt đèo, chiều đứng ở Mâm Xôi lúc nắng xế. Bạn sẽ có ruộng bậc thang ở cả hai góc nhìn, từ trên trời và từ mặt đất, trong cùng một ngày.
Mâm Xôi bé hợp với người đã bay, đã xem Mâm Xôi lớn và còn dư một buổi khô ráo. Nếu muốn lên sớm, ngủ ở La Pán Tẩn là tiện nhất: Garrya Mù Cang Chải ở Km 38,3, cách lối rẽ lên Mâm Xôi bé chừng 3 km quốc lộ, còn ngủ ở thị trấn thì phải chạy ngược lại hơn 12 km.
Câu hỏi thường gặp
Mâm Xôi lớn và Mâm Xôi bé khác nhau thế nào?
Mâm Xôi lớn gần quốc lộ, dễ đi, đông khách và có thu vé. Mâm Xôi bé cao hơn gần 200 m, đường lên dài và dốc hơn, vắng khách, cảnh rộng hơn nhưng chỉ nên lên khi đường khô.
Từ Mâm Xôi lớn sang Mâm Xôi bé bao xa?
Đường chim bay chưa đầy 2 km. Đường xe: hai lối rẽ trên quốc lộ cách nhau khoảng 700 m, rồi từ lối rẽ Km 35,4 leo thêm khoảng 5,8 km đường nhánh lên Mâm Xôi bé.
Đi Mâm Xôi mùa nào đẹp?
Mùa nước đổ khoảng tháng 5–6 và mùa lúa chín khoảng giữa tháng 9 đến đầu tháng 10. Mùa vàng đông khách nhất; mùa nước đổ vắng hơn và hợp người thích ảnh phản chiếu.
Điểm trước, điểm tiếp theo trên tuyến
- Điểm trước: rừng trúc Púng Luông, cách Mâm Xôi lớn 2,1 km theo số km trên bản đồ.
- Giữa hai đồi: Garrya Mù Cang Chải (điểm 12).
- Điểm tiếp theo sau Mâm Xôi bé: Sống Lưng Khủng Long, cách 4,9 km theo số km trên bản đồ.
- Cả tuyến: 18 điểm, số km, mùa đẹp và bài riêng từng điểm ở Bản đồ du lịch Tú Lệ – đèo Khau Phạ – Mù Cang Chải: 18 điểm check-in.
