Đây là bài 1 trong bộ 5 bài học dành cho học viên khoá dù lượn P1–P2 tại Mebayluon, mỗi bài học tương ứng với một giai đoạn. Bài này gồm chuẩn đào tạo của trường, lộ trình 6 ngày, và toàn bộ giai đoạn 1 (ngày 1–2): làm quen thiết bị và kite dù dưới mặt đất. Hãy đọc trước khi tới bãi tập và xem lại vào tối mỗi ngày.
1. Chuẩn đào tạo P1–P2 của Mebayluon
Mebayluon dạy theo chuẩn riêng của trường, xây dựng trên giáo trình APPI và IPPI và điều chỉnh cho điều kiện bay ở Việt Nam. P1–P2 là cấp học viên: học xong chưa được cấp bằng và vẫn chỉ bay khi có HLV giám sát. Muốn có bằng, học viên tập thêm khoảng 1–3 tháng rồi thi lấy bằng P3.
- Tiến theo chuẩn đầu ra, không theo số ngày. Chưa đạt giai đoạn này thì chưa sang giai đoạn sau.
- Mỗi bài có tiêu chí đếm được, HLV ký sổ học viên khi đạt.
- Mỗi ngày ít nhất 6 giờ thực hành, chia thành buổi sáng và buổi chiều.
- HLV chọn bãi và quyết định gió có hợp để tập không. Khẩu lệnh tiếng Việt (hoặc tiếng Anh) ngắn, thống nhất, phổ biến ngay buổi đầu.
- Luôn có HLV giám sát trực tiếp. Không tự tập khi HLV vắng mặt.
2. Lộ trình 6 ngày
| Ngày | Giai đoạn và nội dung | Đạt khi |
|---|---|---|
| 1–2 | 1. Thiết bị và kite dù: khoác đai, kết nối dù vào đai, trải dù, dựng tường dù, dựng dù tiến hoặc dựng dù lùi tuỳ gió, giữ dù trên đầu, hạ (huỷ) dù. | Đủ 12 tiêu chí ở mục 5. |
| 3 | 2. Dựng dù và chủ động lái: chạy slalom với dù trên đầu; huỷ dù (làm xẹp vòm dù) khi gió mạnh; thu dù và gấp dù. | Slalom qua các mốc mà dù vẫn trên đầu; huỷ dù dứt khoát; tự gấp dù. |
| 4 | 3. Bay tầm thấp (P1) bằng kéo tời tay: dùng dây dài khoảng 10 m kéo học viên lên cao chừng 5–7 m trên bãi bằng; kiểm tra trước khi bay G-V-M-Đ-D-A-H, nghe hiệu lệnh, mô phỏng dựng dù chạy đà cất cánh, tư thế và kỹ thuật tiếp đất, huỷ cất cánh. | Cất cánh dưới kéo tời, bay thẳng theo hiệu lệnh và tiếp đất ngược gió bằng chân. |
| 5 | 4. Mô phỏng treo (simulator) và chuyến bay cao đầu tiên: khí tượng, lập kế hoạch bay và cảnh báo rủi ro; quy trình cất và hạ cánh; hiệu lệnh, mất đàm; nhiễu động, sập dù. | Trả lời đúng các câu hỏi; bay chuyến đầu theo kế hoạch và hạ cánh an toàn. |
| 6 | 5. Bay tăng cường (P2): 3–5 chuyến bay cao trong ngày. | Tự chuẩn bị, cất cánh, bay và hạ vào vùng định trước. |
Khoá kéo dài 5–7 ngày: 5 ngày nếu học viên tiếp thu tốt; 6–7 ngày khi cần ngày dự phòng thời tiết hoặc học viên cần thêm thời gian.
Lịch học và cách đăng ký tại học bay dù lượn ở Việt Nam. Muốn đọc thêm về cách một khoá cơ bản diễn ra, xem bài Khoá dù lượn P1–P2 diễn ra thế nào.
3. Giai đoạn 1: ngày 1 và ngày 2
Hai ngày đầu là kite dù: dựng dù lên đầu, giữ dù ổn định, kiểm soát dù bằng dây lái và bước chân, rồi hạ xuống, lặp lại cho tới khi tay và cơ thể cảm nhận được dù. Học viên hoàn toàn ở dưới đất. Lý thuyết học vào buổi sáng trước khi tập hoặc vào cuối ngày, tuỳ tình hình; trong lúc tập, HLV giải thích thêm nếu cần.
| Giờ | Ngày 1 | Ngày 2 |
|---|---|---|
| 08:00–08:30 | Tập trung, khởi động, chuẩn bị thiết bị; lý thuyết nếu HLV chọn học buổi sáng | Tập trung, khởi động, chuẩn bị thiết bị tập; nhắc lại bài hôm trước |
| 08:30–11:30 | Thực hành 3 giờ: bài tập 1–4 | Thực hành 3 giờ: bài tập 5–8 |
| 11:30–13:30 | Ăn trưa, nghỉ | Ăn trưa, nghỉ |
| 13:30–17:00 | Thực hành 3 giờ 30: bài tập 5 và 6 | Thực hành 3 giờ 30: bài tập 9 và 10 |
| 17:00–17:30 | Rút kinh nghiệm, ghi sổ; lý thuyết nếu buổi sáng chưa học | Rút kinh nghiệm; HLV soát chuẩn đầu ra, ký sổ; phổ biến ngày 3 |
Lý thuyết cần biết
Bộ dù. Vòm dù gồm hai lớp vải may thành nhiều xoang dù, có "cửa gió" ở mép trước. Mặt dưới, dây dù chia tầng, chia thành các hàng A, B, C và chụm lại nối vào riser thông qua một khuyên inox (maillon); riser móc vào carabiner của đai ngồi. Dây lái nối vào mép sau cùng vòm dù, các dây nhánh gom vào một dây lớn, chạy qua pulli (ròng rọc) trên riser và nối tới tay phanh.
Làm sao dù bay được. Khi không khí trượt qua mặt cánh, do biên dạng cánh có mặt trên vòng cung còn mặt dưới thì phẳng, nó tạo ra chênh lệch áp suất giữa mặt trên và mặt dưới vòm dù, nhờ đó tạo ra lực nâng hướng lên vuông góc với dòng khí và đồng thời tạo ra lực cản song song với dòng khí. Góc tấn là góc giữa dây cung của biên dạng cánh và dòng khí tới (gió tương đối). Khi kéo dây lái là kéo mép sau hạ xuống, góc tấn tăng, dù chậm lại; kéo phanh bên nào thì dù chuyển hướng sang bên đó. Kéo quá nhiều thì dòng khí tách khỏi mặt trên làm dù bị thất tốc: nếu đứng dưới đất, đó chính là cách hạ vòm dù xuống. Xem thêm ở mục 9.
Làm thế nào để dựng dù lên. Khi bạn tiến lên trước đồng thời kéo dây A, mép trước của vòm dù nhấc lên hứng gió vào xoang dù, các xoang ở giữa thường phồng trước. Lúc còn thấp, kéo dù sẽ nặng nhất; khi dù vọt lên gần đỉnh đầu thì lực kéo nhẹ hẳn và dù có thể tự bay, thường trong khoảng 2 giây. Vì vậy hãy di chuyển liên tục và kéo căng dây dù, đừng chỉ giật bằng tay; và nên trải dù hình quả chuối để các xoang giữa vòm dù căng trước, dù sẽ dựng lên thẳng. Chi tiết hơn trong bài Khí động học dù lượn phần 1.
Cảm nhận vòm dù. Dù vọt lên trước thì phanh nhẹ hai bên; dù ngả ra sau thì cao tay và di chuyển lên trước; dù nghiêng trái thì di chuyển chân sang trái, nghiêng phải thì sang phải, cho tới khi dù cân bằng ngay trên đầu; di chuyển chân là chính, phanh nhẹ bên cao chỉ để hỗ trợ. Dù phản ứng trễ khoảng một nhịp thở, nên chỉnh sớm, chỉnh ít, rồi chờ. Tập cảm nhận dù qua áp lực ở tay phanh và ở đai thay vì nhìn bằng mắt; tay kéo dây lái xuống, không đẩy ra trước. Ở P1–P2, chỉ cầm tay nắm phanh theo cách thông thường, không quấn dây quanh tay.
Năm bước của một lần kite: (1) chuẩn bị: trải dù, nối dù, đứng giữa vòm dù; (2) dựng dù bằng cơ thể; (3) dù lên đầu thì nhả dây A, phanh nhẹ để dù dừng, rồi nhìn lên kiểm tra dù và dây (xoang căng đều, dây không rối, không thắt nút, đầu cánh không gập); (4) giữ dù cân bằng: dù đổ sang bên nào thì bước về bên đó và kéo nhẹ phanh bên đối diện; (5) hạ dù.
Dựng dù tiến hay dựng dù lùi. Có hai cách dựng dù, học viên tập cả hai ngay từ giai đoạn 1. Dựng dù tiến (forward): quay lưng về phía dù, mặt hướng ngược gió, tay cầm dây A, dựng dù lên từ sau lưng; phương pháp này hợp khi gió lặng hoặc gió nhẹ. Dựng dù lùi (reverse): mặt hướng về vòm dù, riser bắt chéo phía trước, nhìn được dù khi dựng lên, rồi quay người 180° (riser nào nằm bên trên ở chỗ bắt chéo thì quay về phía bên đó); hợp khi gió vừa và gió to. HLV chọn kỹ thuật theo gió hôm đó.
4. Mười bài tập
Bài tập 1. Nhận biết thiết bị
- Mục đích: gọi đúng tên và chức năng các bộ phận của bộ dù.
- Cách làm: HLV giới thiệu vòm dù, dây dù, riser, dây lái, đai ngồi, mũ; học viên tự chỉ lại một lượt. Đọc thêm: Hướng dẫn chọn thiết bị dù lượn đầu tiên.
- Số lần: 30 phút.
- Lỗi cần tránh: nhầm riser A với riser sau; giẫm lên dây; chạm vào tay giật dù phụ.
- Đạt khi: chỉ đúng mọi bộ phận và nói được chức năng của riser A, dây lái, đai đùi.
Bài tập 2. Nối dù vào đai
- Mục đích: khoác đai, cài khoá đai, đội mũ và nối riser đúng, cùng một thứ tự mỗi lần.
- Cách làm: đội mũ, cài quai sát cằm → mặc đai, cài hai đai đùi trước, rồi đai bụng sau → riser không xoắn, dây A nằm phía trước → móc riser vào carabiner đúng bên, khoá lại, kiểm tra lại kỹ bằng tay và bằng mắt → cầm tay phanh đúng bên, dây lái chạy trơn qua pulli.
- Số lần: 5 lần mặc vào, tháo ra; sau đó trước mọi lượt kite.
- Lỗi cần tránh: quên đai đùi (đã mặc đai thì không tháo đai đùi, chỉ nới ra); carabiner chưa khoá; riser xoắn hoặc nhầm bên.
- Đạt khi: 5 lần liên tiếp đúng, không cần nhắc.
Mẹo: luôn để sẵn một bên đai đùi đã cài và xỏ chân vào bên đó trước. Carabiner phải đóng hẳn và nằm dọc, không nằm ngang.
Bài tập 3. Trải dù và gỡ dây
- Mục đích: trải vòm dù đúng hình để lần dựng sau thẳng và đều.
- Cách làm: trải dù ngược hướng gió: dù nằm phía cuối gió, mép trước quay về phía bạn và về phía gió tới (dựng dù tiến thì bạn quay mặt vào gió) → mặt dưới vòm dù ngửa lên → xếp hình vòng cung, hai đầu cánh gần mình hơn một chút → mở cửa gió cho thông → tách riser trái, phải, lùi cho dây vừa căng, gỡ từ riser A ra → không dây nào nằm dưới hay vắt qua vòm dù.
- Số lần: 5 lần; sau đó trước mọi lượt kite.
- Lỗi cần tránh: trải lệch hướng gió (dù lên lệch); trải dù thẳng tắp (dễ gập ở giữa); kéo lê dù trên đá; dựng khi dây còn rối.
- Đạt khi: 3 lần liên tiếp đúng, mỗi lần dưới 5 phút.
Bài tập 4. Dựng tường dù
- Mục đích: lần đầu cảm nhận gió qua vòm dù mà chưa dựng hẳn lên đầu.
- Cách làm: quay mặt về vòm dù, lùi một bước cho dây căng → kéo nhẹ riser A cho mép trước nhấc lên, các xoang phồng → giữ mép trước ngang ngực bằng những bước nhỏ tới, lui → hạ xuống bằng cách kéo nhẹ hai dây lái.
- Số lần: 10 lần, mỗi lần giữ 5–10 giây.
- Lỗi cần tránh: kéo riser A quá mạnh làm dù bật lên đầu.
- Đạt khi: giữ tường ổn định 5 giây, 5 lần liên tiếp.
Bài tập 5. Dựng dù tiến (forward) và giữ trên đầu
- Mục đích: đưa dù lên đầu thẳng và đều khi quay lưng về phía dù, rồi giữ ổn định.
- Cách làm: đứng giữa, gió thổi thẳng mặt, tay cầm riser A, hai tay hơi ra sau → bước đều, người đổ về trước, đẩy bằng đai → dù dựng lên đầu: buông dây A, phanh nhẹ (khoảng ngang vai) để dù không vọt qua đầu → ngước nhìn kiểm tra dù và dây (xoang căng đều, dây không rối, đầu cánh không gập), giữ 10 giây → hạ dù. Đọc thêm: Kỹ thuật cất cánh forward.
- Số lần: ít nhất 30 lần trong hai ngày.
- Lỗi cần tránh: đứng lệch hoặc kéo hai tay lệch (dù lên lệch); giật riser bằng tay (mép trước sập); không phanh khi dù tới đầu (dù vượt lên trước).
- Đạt khi: nếu dựng dù tiến là kỹ thuật kiểm chuẩn đầu ra (tuỳ điều kiện gió): 9/10 lần dù lên giữa và giữ được trên đầu 10 giây; nếu không, ở mức làm quen: dựng được dù lên đầu vài lần.
Mẹo: buông dây A sớm thì dù ngả ra sau, buông muộn thì dù vọt lên trước. Giữ tay cao khi kéo; muốn nhìn dù thì ngửa mặt thẳng lên, đừng ngoái qua vai.
Bài tập 6. Dựng dù lùi (reverse) và giữ trên đầu
- Mục đích: dựng dù khi quay mặt về vòm dù, nhìn thấy dù lên và giữ ổn định.
- Cách làm: cầm tay phanh trước (lần từ carabiner theo riser sau) → quay người về phía vòm dù theo chiều đã chọn, riser bắt chéo trước người → tay không thuận gom hai riser A, ngón trỏ tay thuận móc dây lái bên đối diện → lùi một bước, kéo chậm riser A về phía ngực bằng thân (hông lùi) → dù tới đầu: nhả A, phanh nhẹ, ngước nhìn kiểm tra dù và dây → giữ 10 giây → hạ dù. Từ ngày 2, tập quay người về tư thế mặt vào gió: riser nào nằm bên trên ở chỗ bắt chéo thì quay về phía bên đó. Đọc thêm: Kỹ thuật cất cánh reverse.
- Số lần: ít nhất 30 lần trong hai ngày, khi gió cho phép.
- Lỗi cần tránh: quay sai chiều (dây lái có thể bị khoá); nhầm tay phanh khi riser bắt chéo; kéo riser bằng tay thay vì bằng thân.
- Đạt khi: nếu dựng dù lùi là kỹ thuật kiểm chuẩn đầu ra (tuỳ điều kiện gió): 9/10 lần dựng giữa, giữ 10 giây, đúng tay phanh, đúng chiều quay; nếu không, ở mức làm quen: dựng và quay người đúng chiều được vài lần.
Lưu ý: riser nào nằm bên trên ở chỗ bắt chéo thì quay người về phía bên đó; quay ngược thì riser xoắn thêm, dây lái bị khoá. Kéo riser A quá tay thì cửa gió bị bóp lại. Dù nghiêng khi quay người thì hạ dù và làm lại.
Bài tập 7. Giữ dù ở giữa
- Mục đích: giữ dù luôn ngay trên đầu bằng bước chân và dây lái.
- Cách làm: dựng dù như bài 5 hoặc 6 → dù nghiêng sang trái thì di chuyển chân sang trái, sang phải thì sang phải, cho đến khi dù ổn định trên đầu; phanh nhẹ bên đối diện chỉ để hỗ trợ → dù vọt lên trước: phanh nhẹ hai bên; dù rơi ra sau: nhả phanh, tiến lên trước → dần dần ít phải nhìn dù hơn, cảm dù qua tay phanh và đai.
- Số lần: 4 lượt 15 phút trong ngày 2.
- Lỗi cần tránh: đứng yên chỉ chỉnh bằng tay mà không di chuyển chân; di chuyển ngược hướng dù nghiêng; lái quá tay làm dù lắc mạnh.
- Đạt khi: đưa dù từ lệch về giữa 5 lần liên tiếp mà không để dù rụng.
Bài tập 8. Hạ dù an toàn
- Mục đích: hạ dù xuống ngay và an toàn khi dù chưa ổn hoặc khi HLV gọi.
- Cách làm: kéo hết hai dây lái xuống dưới hông và bước về phía vòm dù cho dây chùng → gió mạnh hơn: kéo hai riser C (riser sau), hoặc kéo dồn một dây lái tới khi nắm được vải → dù nằm xuống: gom dây, giữ dù để gió không dựng lại.
- Số lần: sau mọi lần kite; HLV gọi "Hạ dù" bất ngờ vài lần mỗi buổi.
- Lỗi cần tránh: dừng chân mà chưa kéo phanh (dù vượt lên và kéo người theo); cố giữ một vòm dù đã lệch tới mức bị kéo lê.
- Đạt khi: hạ dù ngay khi được gọi, 5 lần liên tiếp, không bị kéo lê.
Mẹo: đừng đứng khựng lại: bước tiếp cho tới khi dù nằm hẳn xuống. Bị gió kéo thì kéo mạnh ngay một dây lái hoặc một riser.
Bài tập 9. Giữ dù lâu trên đầu
- Mục đích: quen với những thay đổi nhỏ của gió và điều khiển liên tục mà không phải nghĩ.
- Cách làm: dựng dù (bài 5 hoặc 6) → giữ ở giữa (bài 7), HLV bấm giờ → giữ được 30 giây thì thử đi chậm vài bước sang hai bên mà dù vẫn trên đầu → hạ dù.
- Số lần: mỗi lượt cố gắng 30 giây, rồi 1 phút.
- Lỗi cần tránh: nhìn chằm chằm lên dù; căng cứng tay vai.
- Đạt khi: giữ dù trên đầu ít nhất 30 giây, 3 lần liên tiếp.
Bài tập 10. Bài tổng hợp
- Mục đích: ghép tất cả thành một chuỗi để HLV soát chuẩn đầu ra.
- Cách làm: trải dù → nối dù → dựng dù (tiến hoặc lùi tuỳ gió) → giữ ở giữa 10 giây → hạ dù, gom dây. HLV ghi đạt hay không cho từng lần.
- Số lần: 10 lần liên tiếp.
- Lỗi cần tránh: vội vàng, bỏ bước nối dù; mệt mà không báo HLV.
- Đạt khi: ít nhất 9/10 lần đạt, không lần nào bỏ bước nối dù.
Lưu ý khi thực hành ngày 1–2
- Đứng đúng trục: trước mỗi lần dựng, đứng trên đường kéo dài từ giữa vòm dù, hai tay lực đều; lệch nửa mét là dù lên lệch.
- Lên lệch thì bỏ sớm: dù lên lệch hoặc vài giây vẫn không ổn định thì hạ ngay và làm lại, đừng cố cứu.
- Mắt nhìn phía trước: giữa hai lần ngước kiểm tra, nhìn về hướng đi, không nhìn xuống đất.
- Gỡ dây khi dù nằm: dây rối thì hạ dù rồi mới gỡ, không gỡ khi dù đang trên đầu.
- Tránh vùng cuối gió của dù khác: không đi qua phía sau hay bước qua dây của người đang dựng dù.
- Mang dù đúng cách: di chuyển trên bãi thì gom dù, vắt lên vai, không kéo lê.
- Mỗi lượt một mục tiêu: chọn một điều để tập (ví dụ đứng đúng trục, hay nhả A đúng lúc) thay vì sửa mọi thứ một lúc.
- Chiều muộn dễ sai: khi mỏi, chậm lại hoặc đổi sang trải dù, gỡ dây giúp bạn để tay nghỉ.
"Skill comes by the constant repetition of familiar feats rather than by a few overbold attempts at feats for which the performer is yet poorly prepared." Tạm dịch: Kỹ năng đến từ việc lặp đi lặp lại những động tác quen thuộc, chứ không đến từ vài lần liều lĩnh thử những động tác mà mình chưa chuẩn bị đủ.
— Wilbur Wright (1902), dẫn trong BHPA Elementary Pilot Training Guide, tr. 3
5. Chuẩn đầu ra giai đoạn 1
Cuối ngày 2, HLV soát từng dòng và ký sổ. Dòng nào chưa đạt thì tập tiếp, kể cả khi phải lùi ngày 3.
| # | Tiêu chí | Kiểm bằng |
|---|---|---|
| 1 | Gọi đúng tên và chức năng các bộ phận | Hỏi miệng |
| 2 | Nối dù đúng vào đai, đai đùi trước, riser A ở trước, carabiner khoá, riser không xoắn | Bài 2, không nhắc |
| 3 | Trải dù hình vòng cung, không dây nằm dưới vòm dù | Bài 3 |
| 4 | Giữ tường dù 5 giây | Bài 4 |
| 5 | Dựng dù tiến hoặc dựng dù lùi (tuỳ điều kiện gió), kiểm tra dù và dây bằng mắt, giữ 10 giây: 9/10 lần | Bài 5 hoặc 6 |
| 6 | Làm quen kỹ thuật dựng dù còn lại (dựng dù lùi: đúng tay phanh, quay về phía riser nằm trên) | Bài 5 hoặc 6 |
| 7 | Đưa dù từ lệch về giữa bằng bước chân và dây lái | Bài 7 |
| 8 | Hạ dù ngay khi HLV gọi, không bị kéo lê | Bài 8 |
| 9 | Giữ dù trên đầu ít nhất 30 giây | Bài 9 |
| 10 | Chuỗi hoàn chỉnh 9/10 lần | Bài 10 |
| 11 | Giải thích được lực nâng, lực cản, góc tấn, dây lái, thất tốc, vì sao vòm dù dựng lên | Hỏi miệng 5 câu |
| 12 | Thái độ: tuân lệnh HLV, tự hạ dù khi thấy không ổn, không tự tập khi vắng HLV | Nhận xét hai ngày |
6. Trang bị, sức khoẻ và quy tắc trên bãi tập
- Trang bị bắt buộc: mũ bảo hiểm, giày cao cổ đế bám (giữ cổ chân), găng tay, áo dài tay, quần dài; thêm kính râm, kem chống nắng. Trường cấp dù, đai, mũ và sổ học viên.
- Gió để tập: người mới tập tốt nhất trong gió đều khoảng 5–15 km/h, ít giật; gió lặng vẫn tập được dựng dù tiến. Gió mạnh hơn hoặc giật nhiều thì dừng. HLV đo gió và quyết định.
- Ăn, uống, nghỉ: ăn sáng đầy đủ, uống nước sau mỗi lượt chứ không đợi khát, nghỉ giữa các lượt và không cố quá sức. Mệt thì kỹ thuật xấu đi và dễ chấn thương.
- Say nắng, say gió: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt rã, da nóng đỏ hoặc tái lạnh, run, khát nhiều là dấu hiệu cần dừng. Khi đó: dừng tập, vào bóng râm hoặc chỗ kín gió, uống nước từng ngụm, báo HLV. Lú lẫn hay ngất là cấp cứu.
- Báo trước cho HLV nếu bạn có chấn thương lưng, bệnh tim mạch, huyết áp hoặc đang dùng thuốc. Dưới 18 tuổi cần giấy đồng ý của cha mẹ.
- Chỉ tập khi HLV có mặt; mũ luôn đội, đai đùi luôn cài khi còn nối với dù.
- Giữ khoảng cách với người khác và nhìn quanh trước mỗi lần dựng. Không quấn dây dù quanh tay.
7. Tâm lý tập luyện
Kite dù là kỹ năng phụ thuộc vào cảm nhận, nó có được nhờ việc tập luyện chăm chỉ chứ không đến từ sức khoẻ. Hôm nay làm được, mai lại hỏng là chuyện bình thường; bực bội cũng bình thường. Hãy kiên nhẫn và tiến từng bước nhỏ.
- Nghe và làm theo hiệu lệnh ngay. Khi HLV gọi "Dừng" hay "Hạ dù", làm ngay rồi mới hỏi vì sao.
- Tự tập, tự hiểu. HLV giao bài, đặt khung an toàn rồi để bạn tự tập. Bạn tự tìm ra cảm giác qua từng lượt; HLV quan sát và hỗ trợ một phần chứ không làm thay.
- Hỏi khi chưa chắc, tự xem lại từng lượt. Sau mỗi lượt tự hỏi: dù lệch vì sao, lần sau sửa gì. Cuối ngày ghi vào sổ học viên.
8. Các giai đoạn tiếp theo
Bốn bài sau đi qua giai đoạn 2–5 theo lộ trình ở mục 2. Phần khí tượng, lập kế hoạch bay và cảnh báo rủi ro được dạy ở giai đoạn 4, trước chuyến bay cao đầu tiên. Sau khoá P1–P2, con đường lên P3 và P4 có trong bài Kỹ thuật bay dù lượn P3 – P4.
9. Lý thuyết bổ sung
Vì sao vòm dù bay được. Mặt cắt mỗi xoang dù là một biên dạng cánh. Không khí đi qua mặt trên nhanh hơn mặt dưới nên áp suất phía trên thấp hơn; chênh áp này tạo lực nâng. Dù không có động cơ: trọng lượng người và dù kéo cả hệ đi xuống theo một đường lượn thoải, và chính chuyển động đó tạo luồng gió qua cánh. Dù học viên ngày nay lượn khoảng 7–9 m về phía trước cho mỗi mét hạ độ cao khi không khí tĩnh.
Airspeed và ground speed. Airspeed là tốc độ của dù so với không khí: chính nó giữ dù bay. Ground speed là tốc độ so với mặt đất, bằng airspeed cộng hoặc trừ gió. Ví dụ dù bay 35 km/h: ngược gió 15 km/h thì so với mặt đất chỉ còn 20 km/h; xuôi gió 15 km/h thì thành 50 km/h. Vì vậy luôn cất cánh và hạ cánh ngược gió. Dưới đất cũng vậy: đứng trong gió 10 km/h là dù đã có sẵn luồng gió; gió lặng thì bạn phải đi nhanh hoặc chạy để tạo luồng gió cho vòm dù.
Góc tấn và thất tốc. Góc tấn đã giới thiệu ở mục 3. Điều cần nhớ: kéo dây lái càng sâu thì góc tấn càng lớn và dù càng chậm; vượt quá góc tới hạn thì luồng khí tách khỏi mặt trên, dù thất tốc và mất lực nâng. Khi bay đó là tình huống nguy hiểm; dưới mặt đất, đó là cách bạn hạ dù.
| Chế độ bay | Airspeed khoảng |
|---|---|
| Cao tay (tốc độ cân bằng) | 30–40 km/h, dù học viên thường quanh 35–38 |
| Phanh sâu, gần thất tốc | 20–25 km/h |
| Đạp hết thanh tăng tốc | thêm khoảng 5–10 km/h so với thả tay |
Muốn học theo lộ trình này? Xem chi tiết khoá dù lượn cấp tốc P1–P2 (5–7 ngày) tại Khau Phạ, hoặc đặt lịch và hỏi HLV trực tiếp.
Loạt bài lộ trình học dù lượn P1–P2:
- Ngày 1–2: tập mặt đất (bài này)
- Ngày 3: slalom, huỷ dù và gấp dù
- Ngày 4: bay thấp bằng kéo tời tay
- Ngày 5: lý thuyết, khí tượng và mô phỏng
- Ngày 6: chuyến bay cao đầu tiên
Câu hỏi thường gặp
Hai ngày đầu có được bay không?
Không. Ngày 1–2 chỉ kite dù dưới mặt đất. Bay tầm thấp bằng kéo tời tay (cao khoảng 5–7 m) bắt đầu từ ngày 4, khi đã đạt chuẩn của giai đoạn 1 và 2.
Học xong P1–P2 có được cấp bằng không?
Không. P1–P2 là cấp học viên; muốn có bằng thì tập thêm khoảng 1–3 tháng rồi thi lấy bằng P3.
Tập dựng dù tiến hay dựng dù lùi?
Tập cả hai, nhưng để đạt giai đoạn 1 chỉ cần thực hiện được một trong hai kỹ thuật (9/10 lần), tuỳ điều kiện gió lúc tập; kỹ thuật còn lại ở mức làm quen. HLV chọn kỹ thuật theo gió hôm đó.
Lý thuyết học lúc nào?
Vào buổi sáng trước khi tập hoặc vào cuối ngày, tuỳ tình hình; trong lúc tập, HLV giải thích thêm khi cần.
Thế nào là đạt giai đoạn 1?
Đạt đủ 12 tiêu chí ở mục 5. Khó nhất thường là dựng dù và giữ trên đầu 9/10 lần, và giữ dù 30 giây mà dù vẫn ở giữa.
Bài này là tài liệu học viên của Mebayluon cho giai đoạn 1, không thay cho buổi học với HLV. Đăng ký khoá P1–P2 tại Khau Phạ: học bay dù lượn ở Việt Nam.
